تبلیغات
فرهنگ و هنر کردستان - بزرگداشت عبدالله ابریشمی پژوهشگر تاریخ قوم كرد
 بزرگداشت عبدالله ابریشمی پژوهشگر تاریخ قوم كرد ... فرهنگی-اجتماعی

بزرگداشت عبدالله ابریشمی پژوهشگر تاریخ قوم كرد

دكتر عبدالله ابریشمی هم از آن چهره‌هایی است كه سال‌ها عمر خود را وقف تاریخ و فرهنگ اقوام ایرانی كرده. او متولد 1310 در شهرستان مهاباد است و در 77 سال عمر خود خدمات ارزشمندی را به قوم كرد و مردم ایران ارائه كرده‌‌ كه از جمله آنها می‌توان به تاسیس دانشگاه آزاد واحد مهاباد و نگارش كتاب‌های <مبانی فرهنگی دولت>، <نقد و بررسی ناسیونالیسم> و <هویت تاریخی و مشكلا‌ت كنونی مردم كرد> اشاره كرد.

اما گذشته از اینها در سال‌های ابتدایی انقلا‌ب كه چالشی میان برخی گروه‌های سیاسی كرد و دولت مركزی به وجود آمده بود، دكتر ابریشمی با در پیش گرفتن مشی اعتدال و ایراد سخنانی روشنگرانه‌نقش مهمی در تلطیف فضا ایفا كرد. چندی پیش موسسه مطالعات فرهنگ و تمدن ایران زمین و جامعه كردهای مقیم مركز، مراسم بزرگداشتی برای دكتر عبدالله ابریشمی در دانشكده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران برگزار كردند كه در آن جمعی از صاحب‌نظران و فعالا‌ن فرهنگی كشور و به ویژه كردپژوهانی چون میرجلا‌ل‌الدین كزازی، اسعد اردلا‌ن، عبدالعزیز مولودی، احمد قاضی، كاوه بیات، حسین شاه‌اویسی، محمدعلی توفیقی، صلا‌ح‌الدین خدیو، مجتبی برزویی و احسان هوشمند سخنرانی كردند. گزارش این نشست را می‌خوانید.
كرد در ادب ایران زمین
سخنران نخست این مراسم دكتر میرجلا‌ل‌الدین كزازی بود كه در سخنان خود بر پیوند ناگسستنی قوم كرد و سرزمین ایران تاكید كرد. كزازی گفت: <شما كردان، ایرانیانی هستید ناب و نژاده، دیرینه و دلا‌ور. من به آواز بلند بی‌هیچ پروا گویم كردان با ایران پیوند ناگسستنی دارند، كردی هر جای جهان باشد هنگامی كه زبان به سخن می‌گشاید با برناترین برهان می‌گوید كه من ایرانی‌ام.>
وی افزود: <زنگ و آهنگی كه در واژگان كردی نهفته است از فراسوی هزاره‌ها به ما می‌رسد و دل هر ایرانی را می‌لرزاند. چگونه كرد می‌تواند به هر بهانه‌ای از ایران و سرزمین هزاره‌ها بگسلد؟>
كزازی در ادامه گفت: <وقتی از سرزمین باختر به سرزمین كردان می‌رسیم از دروازه تاریخ گذشته‌ایم و این سرزمین نشانه‌هایی از ایران كهن دارد.>
كزازی در پایان با اشاره به اسطوره‌های ایرانی و نمود و نشان كردها در این اسطوره‌ها به داستان ضحاك مار به دوش اشاره كرد و گفت: <به گفته فردوسی یكی از دو جوانی كه از آشپزخانه دربار ضحاك جان به در ‌برد به كوهستان ‌رفت و از اجتماع این نجات‌یافتگان، نژاد كرد پدید آمد.>
بگشا این گره فرهنگی را...
دیگر سخنران این مراسم حسین شاه‌اویسی بود. او در بخشی از سخنانش گفت: <دكتر عبدالله ابریشمی، این ایرانی اصیل در دامان پررمز و راز زاگرس پرغرور دیده بر جهان می‌گشاید، دوران نوجوانی و جوانی ایشان با رویدادهای جنگ جهانی دوم، با اشغال میهن و وقایع غرب كشور و كردستان درهم می‌آمیزد. این همزمانی تجارب پرارزشی را برای ایشان به همراه می‌آورد كه سیاست و عمل سیاسی راه‌حل مشكل ما نیست. او بر این باور است كه گره اساسی در زندگی ما ایرانیان به‌ویژه كردها، فرهنگی و در ذهنیت ما است، پس باید در زمینه‌های فرهنگی به تلا‌ش بنیادین دست زد.>
این مورخ در ادامه گفت: <با مطالعه آثار دكتر ابریشمی كه در جای‌جای آن پیوندهای عاطفی، تاریخی و فرهنگی كردها و ایران موج می‌زند به این باور می‌رسیم كه ایشان پس از گذر از مراحل پرفراز و نشیب زندگی به این جمع‌بندی رسیده است كه وظیفه اصلی خود را فرهنگی و آموزش نسلی می‌داند كه آگاه شود و پاسخگو؛ پیرو شعور نه شعار.>
از آگاهی‌های محدود ما
كاوه بیات پژوهشگر تاریخ معاصر ایران نیز دیگر سخنران این مراسم بود. بیات در مطلبی كه به این مناسبت ارائه كرد از محدودیت‌ها و كاستی‌هایی سخن گفت كه دانش تاریخی ایرانیان را نسبت به تحولا‌ت ایران معاصر تحت‌الشعاع قرار داده است. ‌
وی با اشاره به تاریخ معاصر كردستان ایران گفت: <آگاهی‌های موجود تنها به چند واقعه محدود شده كه در یك برهه با گوشه‌ای از تحولا‌ت كلا‌ن مملكتی گره خورده است، مانند ماجرای جمهوری مهاباد در سال‌های پایانی جنگ دوم جهانی. اما از دیگر تحولا‌ت جاری در مناطق كردنشین ایران، اطلا‌عات اساسی و درخور توجهی موجود نیست، خاصه از اواخر جنگ اول جهانی تا واپسین سال‌های دهه 1320. پس تا روشن‌شدن این جوانب و جزئیات مغفول كه بدنه اصلی تحولا‌ت آن سامان را تشكیل می‌دهد، تلقی رایج از پیشینه مساله كرد و كردستان نیز از یك تصویر سیاه و سفید فراتر نخواهد رفت.>
كاوه بیات در ادامه این سخنان ضمن اشاره به ویژگی‌های منابع و ماخذهای تاریخی‌ای كه در این زمینه در دسترس است - از گزارش‌های موجود در جراید وقت گرفته تا انبوه گزارش‌هایی كه در آرشیوهای مختلف كشور موجودند و همچنین محدودیت‌هایی كه احیانا بر هر یك حكمفرما است - بر لزوم بررسی این داده‌ها تاكید كرد و گفت: <اگر روزی با فائق آمدن بر مشكلا‌ت برای روشن‌تر شدن تحولا‌ت حوزه‌های كردنشین تلا‌ش بیشتری صورت گیرد، نه‌‌تنها نقصی مهم برطرف می‌شود، بلكه با كاسته شدن از جوانب انتزاعی امر اصولا‌ معلوم می‌شود كه جدل بر سر چیست.>
نقبی به روزگاران صفوی
در ادامه این همایش، مجتبی برزویی پژوهشگر تاریخ تحولا‌ت اجتماعی و سیاسی در مناطق كردنشین به ایراد سخن پرداخت. برزویی با اشاره به تلا‌ش‌های دكتر ابریشمی در انتشار آثار تاریخی درباره كردها گفت: <نكاتی كه از جنجال‌برانگیزترین بخش تاریخ كردها است ادعایی است كه بر پایه آن دولت صفوی و دولت عثمانی در آغاز سده شانزدهم میرنشین‌های كرد را به اطاعت از خود واداشتند و با این اقدام سرزمین‌های كردنشین به اشغال ایرانیان و تركان درآمد و كردستان میان دو امپراتوری فارس و ترك تقسیم شد.>
وی با ارزیابی این ادعا گفت: <میرنشین‌های كرد مشروعیت خود را از سلسله آق‌قویونلو و قره‌قویونلو می‌گرفتند و پس از آن مشروعیت خود را از دولت‌های صفویه و عثمانی كسب می‌كردند و در عصر صفویه تنها اتفاقی كه افتاد این بود كه برخی از میرهای كرد به خاطر انگیزه‌های دینی و به قول خودشان دشمنی با قزلباش مذهب خراتین جانب عثمانی را گرفته و در خدمت باب عالی قرار گرفتند و البته بدون كمك این امیرهای كرد پیروزی كامل نصیب سلطان سلیم نمی‌شد. البته برخی از امیران كرد همچون اردلا‌ن‌ها نه‌تنها در خدمت دولت صفویه باقی ماندند بلكه همواره به ایران وفادار بودند.>
وی در پایان روند كوچ عشایر مكری در عصر صفوی به منطقه آذربایجان و كسب مشروعیت امرای مكری از شاه‌عباس صفوی را به بحث گذاشت.
در ستایش اعتدال
یكی دیگر از سخنرانان این همایش صلا‌ح‌الدین خدیو بود. او در بخشی از سخنان خود با تاكید بر مشی اصلا‌ح‌طلبانه دكتر ابریشمی گفت: <اگر امروزه صحبت از اصلا‌ح، اعتدال، میانه‌روی، تغییرات گام‌به‌گام و ترجیح توسعه و اصلا‌حات بر انقلا‌ب به بحثی عادی تبدیل شده، 30 سال قبل هر كدام از اینها به ‌تنهایی برای صدور حكم ارتداد سیاسی یك فرد یا جریان و قرار گرفتن در صف دشمنان خلق كافی بود... در چنین فضایی نقدها، نوشته‌ها و تاكیدات دكتر ابریشمی مبنی بر سازش با دولت و رسیدن به فرمولی میانه و پذیرش امتیازاتی چون تبدیل منطقه مهاباد به استان و تاسیس دانشگاه و فرودگاه در آن چه بازتابی می‌تواند داشته باشد؟ حتی نوشتن نامه برای مقامات دولتی و طرح مطالبات مردم گناهی نابخشودنی و در حكم خوردن میوه ممنوعه بود.>
خدیو در ادامه گفت: <اوایل انقلا‌ب و هنگامی كه ساختارهای كهنه فروپاشیده بود به عقیده دكتر ابریشمی فرصت نادری بود كه وضعیت اداری منطقه را در جهت انسانی كردن شرایط زیست كردها متحول می‌كرد. از این‌رو چراغ سبز نمایندگان دولت موقت در این زمینه را به فال نیك می‌گیرد و به استقبال آن می‌رود. اما در این سو غیر از خود وی كسی نیست كه اهمیت موضوع را دریابد.>
خدیو در بخشی از سخنانش گفت: <نفی خشونت و مبارزه مسلحانه به‌عنوان راهكاری جهت دستیابی به خواسته‌های مردم كرد، امروزه در چارچوب گفتمان‌های خردگرا، لیبرال و توسعه‌محور موجود، اگرچه نه‌چندان راحت ولی ممكن است. اما در 20 یا 30 سال پیش هرگونه اشاره‌ای ایجابی به هر یك از اینها می‌توانست موجب انزوا و حتی طرد اجتماعی گوینده آن شود. پس بیان این ایده‌ها، صرف‌نظر از هر چیز به نوعی شهامت علمی و شجاعت اخلا‌قی نیاز داشت كه البته در آن روزگار كالا‌یی كمیاب بود، در حالی كه اینها شاكله‌های اصلی و منش دكتر ابریشمی بودند كه صدالبته او را تا مرز ترور و حذف فیزیكی برد و تنها معجزه‌ای توانست او را از دام مرگ رها كند تا وی دوباره به زندگی لبخند بزند.>
سیاست زندگی و نخبگان جامعه
سخنرانی بعدی این مراسم عبدالعزیز مولودی در مطلبی با عنوان <سیاست زندگی و نخبگان جامعه> از قول دكتر ابریشمی گفت: <هدف من در بیشتر گفتارهایم بیش از اینكه ایراد به ارباب قدرت اعم از دولت، احزاب و اشخاص باشد، ایراد به ساختار فرهنگی حاكم بر جامعه است. زیرا فرهنگ موجود هم بر اركان دولت، هم بر نهادهای سیاسی و هم بر افراد جامعه حاكم است.>
وی در ادامه با طرح این پرسش كه آیا با وجود مشكلا‌ت فرهنگی موجود، راه برون‌رفتی وجود دارد؟ به نظر دكتر ابریشمی اشاره كرد و گفت: <ایشان با تبعیت از الگوی حقوق بشر و شهروندی، معتقدند كه ملت‌ها یا قومیت‌ها در قالب شهروند می‌توانند هویت خود را پاس دارند و در هم‌گرایی با یكدیگر از مزایا و امكانات بیشتر بهره‌مند شوند.>
محمدعلی توفیقی دیگر سخنران حاضر در جلسه بود كه در بخشی از سخنانش گفت: <دكتر عبدالله ابریشمی با ارائه مقالا‌ت متعدد طی سالیان متمادی در نشریات و در سال 1385 با انتشار كتاب هویت تاریخی و مشكلا‌ت كنونی مردم كرد، یكی از كسانی است كه برای یافتن راه‌حل مسالمت‌آمیز و منطبق بر اصول دموكراتیك برای <مساله كرد> تلا‌ش‌های عملی و نظری فراوانی را مبذول داشته است.>

درباره زندگی سیاسی دكتر عبدالله ابریشمی؛ تیغ در دست طفل نادان است‌ - احسان هوشمند

 

جامعه ایران در سده اخیر یعنی از انقلا‌ب مشروطه مسیر تازه‌ای از تجربه سیاسی را آزمود. انقلا‌ب مشروطه، تغییر سلطنت قاجار و شروع حاكمیت خاندان پهلوی بر ایران، اشتغال ایران در جنگ دوم جهانی، شكل‌گیری نهضت ملی شدن صنعت نفت و سپس كودتای 28 مرداد 1332، شكل‌گیری احزاب سیاسی با ایدئولوژی‌های ماركسیستی، سوسیالیستی و گروه‌های زیرزمینی چپ با رویكرد مسلحانه و چریكی، تشكیل گروه‌های مذهبی مخالف رژیم پهلوی و در نهایت شكل‌گیری انقلا‌ب اسلا‌می در سال 1357 فرازهایی از این تجربه تازه جامعه ایرانی است.

نتیجه این تحول شكل‌گیری نظام‌های گفتمانی گوناگون و گاه رقیب و متضادی است كه عموما در آنها انقلا‌بی‌گری و عصیان علیه نظم مسلط در كانون این نظام‌های گفتمانی قرار داشت. در این نظام‌های گفتاری سرچشمه تمامی مسائل و مشكلا‌ت جامعه ایرانی به رژیم سیاسی حاكم بر ایران یعنی حكومت پهلوی ارجاع داده می‌شد و البته فرض می‌شد كه با سرنگونی این نظام سیاسی می‌توان بهشت را در ایران مستقر كرد.
در سال‌های پس از ماجرای اسماعیل آغا یعنی در هنگامه اشغال ایران در جنگ دوم جهانی اولین تشكل سیاسی كردی یعنی كومله‌ژ-كاف در مهاباد ظاهر شد. این تشكل پس از سه سال به حزب دموكرات كردستان ایران تغییر نام داد و به دنبال خروج نیروهای شوروی از بخش شمالی كشور، رهبران این حزب به دار آویخته شدند. فعالیت‌های حزب پس از یك وقفه، در لوای حزب توده به تدریج و البته در مقیاس محدود گاه و بی‌گاه استمرار یافت. سال‌ها بعد گروهی از اعضای حزب دموكرات به شمال عراق عزیمت كرده و به فعالیت سیاسی پرداختند. در اوایل انقلا‌ب این حزب مجددا در مهاباد فعال شد و به تدریج همراه با دیگر گروه‌های چپ در بخشی از مناطق كردنشین مستقر شدند تا اینكه با تثبیت‌دولت و پس از درگیری‌های خونین و پرتلفات میان نیروهای دولتی و این احزاب، این گروه‌ها از منطقه خارج شدند.
بی‌گمان ارزیابی كارنامه دكتر عبدالله ابریشمی هنگامی واقع‌بینانه خواهد بود كه توجه شود این نویسنده و فعال اجتماعی در چه منطقه و چه اوضاع و احوالی به فعالیت پرداخته است. ابریشمی در سال 1310 در مهاباد متولد و در سال 1337 به‌عنوان پزشك داروساز از دانشگاه فارغالتحصیل شد. از آن پس در كنار فعالیت حرفه‌ای به تدریج وارد فعالیت فرهنگی شد و با نوشتن مقالا‌ت و یادداشت‌های مختلف در روزنامه‌ها به بیان مسائل و مشكلا‌ت كردها پرداخت. پس از انقلا‌ب در كنار پذیرش مسوولیت هلا‌ل‌احمر و شبكه بهداشت مهاباد و در اوج فعالیت‌های گروه‌های سیاسی در منطقه، به فعالیت‌های فرهنگی خود ادامه داد. ضمن اینكه با انتشار نامه‌ای خطاب به مقامات جمهوری اسلا‌می و نیز احزاب سیاسی همواره به بیان مشفقانه نظرات و گاه هشدارهای خود می‌پرداخت. ابریشمی در اواخر مردادماه 1360 مورد سوءقصد قرار گرفت و به طرز معجزه‌آسایی از این سوءقصد جان سالم به در برد. هرچند مدت‌ها در كما بود و بارها مورد جراحی قرار گرفت و بخشی از توانایی بینایی و شنوایی خود را از دست داد. او به محض معالجه باز به فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی روی آورد و تاكنون چندین جلد كتاب و ده‌ها مقاله منتشر كرده است. با این مقدمات، مشخص می‌شود كه منش دكتر ابریشمی و روشی كه وی برای دستیابی به آرمان‌ها و اهداف خود برگزیده است تا چه اندازه دوراندیشانه و خیرخواهانه بوده است. از سویی در زمان و زمانه‌ای كه بخش قابل‌توجهی از نخبگان آرمان‌شهرگرای میهن به دنبال دگرگونی به هر روش و هر هزینه و قیمتی بودند، شخصی نوشتن، گفتن، نصیحت كردن، تذكر، هشدار و پرهیز از تندروی را برگزید. اینگونه شخصیت‌ها در تاریخ سده اخیر ما بس كم‌شمارند. یكی از این نادر شخصیت‌ها آن هم در جامعه ملتهب مهاباد این دوره كسی نیست به جز دكتر ابریشمی. او در اوج بحران انقلا‌بی‌گری و چریك‌بازی و فضای خشن ناشی از درگیری تند دهه اول انقلا‌ب با نگارش نامه، یادداشت، مقاله و امثال آن اندرز و هشدار می‌داد. تنها چند روز پس از پیروزی انقلا‌ب پادگان مهاباد غارت شد و این ابریشمی بود كه در این شرایط سخت هشدار می‌داد. ‌
از كلا‌م یا نوشتار ابریشمی نفرت نزایید، غیریت‌سازی صورت نگرفت و حذف دیگری تراوش نكرد، این انسان‌گرایی در منش، بینش، روش و دانش او در حالی برجسته می‌شود كه دریابیم در این روزگاران و تنها در بحران پس از انقلا‌ب در مناطق كردنشین آذربایجان غربی و كردستان هزاران تن از فرزندان این مرز و بوم در طرفین ماجرا در خون خود غلتیدند. اگر در آن روزها هشدار مشفقان و دردمندانی چون طالقانی، بازرگان و نیز برخی نخبگان كرد چون كاك‌احمد مفتی‌زاده و دكتر ابریشمی آویزه گوش ماجراجویان دو طرف درگیری قرار می‌گرفت، آیا چنین هزینه‌های سنگین و دهشتناكی را مردمان این دیار می‌پرداختند؟
این ویژگی ابریشمی، او را به نقد دو خصیصه افراط‌گرایی در آن فضای ملتهب رهنمون می‌سازد؛ نقد باور به حل مسائل از طریق لوله تفنگ و باروت و نیز نقد ایدئولوژی ماركسیستی برخی جریان‌های حاضر در منطقه. ابریشمی از سویی با هر نوع توسل به اسلحه و رویكرد مسلحانه، درگیری نظامی و خشونت‌ورزی مخالفت بود و از دیگر سو به آسیب‌شناسی نفوذ اندیشه ماركسیستی در میان گروه‌های حاضر در مناطق كردنشین می‌پرداخت. او به نقد افراطی، جنگ، درگیری، ترور و آدمكشی می‌پرداخت اما به ناگاه خود در معرض این نوع از خشونت عریان قرار گرفت! آری تیغ افراط‌گرایی به استعجال به سوی ابریشمی آمد چراكه به زبان فروغی‌بسطامی؛ از پی قتل مردم دانا / تیغ در دست طفل نادان است ‌
ابریشمی ترور شد اما به یاری خدا معجزه‌آسا از این حادثه جان سالم به در برد. این اقدام افراطیون البته ابریشمی را تا نزدیكی مرگ كشاند و بعد از مدتی اغما و بارها جراحی و آسیب وارد شدن بر بینایی و شنوایی او نهایتا به خیر ختم شد اما این اقدام افراطیون موجب نشد ابریشمی از مسیر خود كه همانا نفی خشونت و آدمكشی است خارج شود. او در منطقه‌ای سنتی - عشیره‌ای و در فضایی مملو از استعداد برای انتقام‌گیری، هیچ‌گاه در پی انتقام برنیامد و نفی خشونت و رویكرد مسلحانه را بر هر نوع رویكرد دیگری ترجیح داد. ‌
با این توصیف به نظر می‌رسد توانسته باشم به ترسیم ساده‌شده بخشی از رویدادهای غم‌انگیز این دوران در گوشه‌ای از میهن نزدیك شده باشم. اما در این فضای ترسیم‌شده اگر شنوندگان این سخنرانی بشنوند كه در آن فضای ملتهب همراه با درگیری نظامی، ترور و در حالی كه بسیاری از نخبگان درگیر جنگ و نبرد بودند، یكی در گوشه‌ای خواهان تاسیس دانشگاه بود، چه قضاوتی خواهند داشت؟ آیا با دیده شگفتی به این رویكرد نمی‌نگرند؟ آری در این فضای جنگی، ابریشمی در كنار سایر فعالیت‌ها، دائما در حال پیگیری تاسیس دانشگاه در مهاباد بود. این حساسیت قابل تامل و این دوراندیشی و باور به نقش علم و دانش و فرهنگ عقلا‌نی در توسعه از فرازهای مهم زندگی دكتر ابریشمی است.
در این منظر ابریشمی آرمان‌گرای رمانتیكی نیست كه داعیه حل همه مشكلا‌ت بشریت ایران، كردها و حتی مكریان و مهاباد را داشته باشد. او به سادگی و روشنی برای مهاباد دانشگاه می‌خواهد. شاید این درایت، استقلا‌ل رای و دوراندیشی او به این جهت باشد كه راه حل برطرف شدن بخشی از مشكلا‌ت منطقه را از رهگذر توسعه علمی می‌داند. ‌
آری، می‌توان نقادانه با آرا و آثار دكتر ابریشمی به گفت‌وگو نشست. بخشی از داده‌های تاریخی وی را در مورد مباحث مربوط به كردها مورد تردید قرار داد و بر سر مفاهیم، فرضیات و مباحث مورد تاكید دكتر ابریشمی به محاجه پرداخت. ‌
و البته این ذات اندیشه‌ورزی است كه نقد را در درون خود می‌پروراند. اما فراموش نكنیم در زمانه‌ای كه جان آدمی بی‌مقدار بود ابریشمی در فضایی ملتهب معیاری بود برای نكوداشت و كرامت صلح، گفت‌وگو و تحمل.
‌* متن تلخیص شده سخنرانی احسان هوشمند در بزرگداشت عبدالله ابریشمی

منبع: روزنامه اعتماد ملی شماره 803 دوشنبه 11 آذر 87


نوشته شده توسط hamid hamidi در دوشنبه 11 آذر 1387 و ساعت 04:00 ق.ظ
ویرایش شده در یکشنبه 30 مهر 1391 ساعت 12:11 ق.ظ
 نوشته های پیشین
+ اولین شعر نو فارسی / ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی
+ کردها در مصر
+ آموزش زبان کردی در بوکان
+ نمایشگاه عکس رسانه ای " هه ناسه "
+ " نظامی گنجوی " و عشق به مادری کرد نژاد
+ ملکه زیبایی 2012 کردستان
+ زندگینامه دوبلور کرمانشاهی استاد منوچهر اسماعیلی
+ از خوانندگی تا پزشکی، از گویندگی تا سیاست در گفتگویی با عمر دزه ای
+ گفتگو با استاد مظهر خالقی
+ پر کاربردترین اسامی در میان کردها در سال 89
+ زندگینامه دو بازیگر کرد سریال ستایش
+ پژوهشی در تاریخ و فرهنگ كُردهای چهاردولی
+ عالی‌ترین درجه هنری موسیقی ایران به دو هنرمند کرد اعطا شد
+ بزرگداشت عبدالله ابریشمی پژوهشگر تاریخ قوم كرد
+ حسام الدین لرنژاد: دیگر ترانه های مذهبی نمی خوانم
+ ساخت جدید ترین فیلم ماهسون در استانبول و دیاربکر
+ بیله دمیرتاش، ستاره کرد در سینمای دنیا
+ نویسنده نامدارآلمانی کردتبارشیرکو فتاح:
+ گزارش كوردنیوز از موفقیت فیلمساز كردستانی
+ آلبوم شهر خاموش کلهر برای حلبچه
+ آراء هیات داوران هفتمین جشنواره تئاتر کردی
+ محمد اوزون نویسنده و رمان نویس مشهور کردستان ترکیه: آثار و فعالیتها
+ معرفی صدا و سیمای کردستان
+ گزارشی از کنسرت بی سابقه شوالیه آواز ایران
+ تصاویری از تاریخ و فرهنگ کردستان
+ گزارش تصویری از حضور شجریان در کردستان عراق
+ «دارین زانیار» پاپ استاری با صدای سحرآمیز
+ گفت‌وگو با ابراهیم سعیدی كارگردان مستند بلند همه مادران من
+ بابك امینی در سینه فونداسیون جشنواره بین‌المللی كن
+ آلبوم موسیقی کردی &quot;دیلان&quot; منتشر شد.

صفحات :